Krajowy Fundusz Kapitałowy (KFK) jest instytucją finansową powstałą z inicjatywy rządowej, której głównym celem jest zwiększanie dostępności do kapitału dla innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce poprzez wsparcie rozwoju polskiego rynku Venture Capital (VC).

Piotr Gębala

Doświadczenia światowe pokazały, że fundusze Venture Capital są katalizatorami wzrostu innowacyjnych przedsiębiorstw. Fundusze inwestują kapitał niezbędny dla komercjalizacji pomysłu biznesowego przedsiębiorcy i rozwinięcia jego firmy. Wartością dodaną funduszu VC jest doradztwo jego zarządzających, którzy pomagają budować kadrę menedżerską spółek oraz dzięki swojemu doświadczeniu biznesowemu wspierają spółki w budowaniu strategii rozwoju. Zarządzający funduszem są zmotywowani do kreowania wartości spółek, gdyż posiadają udział w zysku firm, które rozwijają. Doświadczenia pokazują, że jest to bardzo efektywny mechanizm tworzenia przedsiębiorstw. Obserwacja rynku Venture Capital w Polsce wskazuje na nikłe zainteresowanie inwestorów (funduszy PE/VC, „aniołów biznesu") inwestycjami w małe, innowacyjne firmy na wczesnych (najbardziej ryzykownych) etapach ich działalności, tj. startu i rozwoju. Z roku na rok wzrasta średnia wielkość projektów, w które inwestują fundusze Private Equity / Venture Capital (PE/VC). Zarządzający funduszami PE/VC, kierując się rachunkiem ekonomicznym, preferują inwestowanie w średnie lub duże projekty inwestycyjne, gdzie koszty przygotowania i monitorowania są porównywalne do nakładów wymaganych przy małych projektach. Dodatkowo obserwuje się nasilającą się tendencję do regionalizacji funduszy PE/VC w obszarze Europy Środkowowschodniej (fundusze PE/VC szukają .okazji inwestycyjnych" poza obszarem Polski, stając się funduszami regionalnymi). Następstwem tych zjawisk jest powstanie i zwiększanie się tzw. luki kapitałowej, czyli niedoboru kapitału podwyższonego ryzyka w stosunku do małych przedsiębiorstw, szczególnie znajdujących się na wczesnych etapach rozwoju. KFK powstał w odpowiedzi na zaobserwowaną nieefektywność rynku kapitału podwyższonego ryzyka (lukę kapitałową).
 

KFK stanowi uzupełnienie systemu polityki państwa w zakresie ułatwienia dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do źródeł finansowania.

 
KFK jako fundusz funduszy

KFK działa jako fundusz funduszy Venture Capital. Oznacza to, że KFK dokonuje inwestycji w wybrane fundusze VC, które z kolei zasilają kapitałowo przedsiębiorstwa. Program KFK jest przykładem specyficznego partnerstwa publiczno-prywatnego, gdzie inwestorzy prywatni łączą swój kapitał z inwestorem publicznym (KFK), oddając go do zarządzania fachowcom w dziedzinie inwestycji kapitałowych. Udział KFK w każdym z funduszy nie może przekroczyć 50 proc, co oznacza, że co najmniej druga połowa środków funduszu pochodzi od inwestorów prywatnych.


Model finansowania funduszu funduszy (KFK)

Pozyskanie KFK jako inwestora wymaga spełnienia kilku warunków: fundusze zainicjowane przez KFK mogą inwestować wyłącznie w mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Projekty, w które inwestują fundusze, nie mogą przekraczać wartości 1,5 min euro. Fundusze powinny preferować spółki innowacyjne lub badawczo-rozwojowe oraz te znajdujące się na wczesnych etapach rozwoju. Dotychczas, ze względu na ponadprzeciętne ryzyko inwestycyjne związane z małymi, innowacyjnymi projektami, fundusze PE/VC działające na polskim rynku unikaty inwestycji tego typu. Program KFK zachęca do tworzenia funduszy inwestujących w przedsiębiorstwa znajdujące się na wczesnych etapach rozwoju, czyli w głównej mierze w przedsięwzięcia najmniejsze i najbardziej ryzykowne, poprzez oferowanie zachęt dla inwestorów prywatnych. Oferta KFK zakłada udzielanie inwestorom prywatnym preferencji polegających na pierwszeństwie przy zwrocie zainwestowanych kapitałów, a w dalszej kolejności zysków, ograniczając tym samym ich ryzyko inwestycyjne. Dodatkowo w formie bezzwrotnych świadczeń KFK pokrywa część kosztów zarządzania funduszem. Doświadczenia światowe pokazały, że system preferencji jest niezbędny na etapie tworzenia się rynku, gdzie inwestorzy prywatni są niechętni do ponoszenia dużego ryzyka inwestycyjnego.

Dzięki programowi KFK, spółki innowacyjne mają szansę na dokapitalizowanie oraz doradztwo ze strony profesjonalnych zarządzających funduszami PE/VC. Wszystkie podmioty współpracujące z KFK w ramach programu (inwestorzy prywatni, fundusze VC i podmioty zarządzające funduszami) są jednostkami komercyjnymi, działającymi w celu osiągnięcia zysku, co wpływa na wysoką efektywność biznesową projektu.
 

KFK stanowi istotne uzupełnienie istniejącego systemu wypełnienia polityki państwa w zakresie ułatwienia dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do źródeł finansowania.

 
Źródła finansowania

Źródłem finansowania KFK są głównie środki pochodzące z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej (alokacja 180 min euro dla KFK w ramach PO IG 2007-13) uzupełnione o środki budżetowe. Jest istotne, iż działalność inwestycyjna KFK nie ogranicza się jedynie do wielkości środków zaangażowanych przez inwestorów publicznych, ale będzie kontynuowana po wyczerpaniu się tychże środków, poprzez reinwestowanie przez KFK kapitału oraz zysków uzyskanych z zakończonych inwestycji. Dodatkowe źródło finansowania działalności inwestycyjnej KFK, już po zakończeniu projektu, mogą stanowić środki pochodzące z dokapitalizowania KFK przez instytucjonalnych inwestorów prywatnych chcących wykorzystać wartość dodaną (m.in. zwiększona dywersyfikacja inwestycji, ograniczone ryzyko inwestycyjne) płynącą z inwestowania z wykorzystaniem modelu funduszu funduszy. Dzięki temu program inwestowania kapitału podwyższonego ryzyka ma charakter rewolwingowy, a KFK jako instytucja jest na stałe wpisana w funkcjonowanie polskiego rynku kapitałowego.
  

Wartością funduszu VC jest doradztwo jego zarządzających, którzy pomagają budować kadrę menedżerską spółek i wspierają je w budowaniu strategii rozwoju.

  
Spółka Akcyjna Krajowy Fundusz Kapitałowy została utworzona w lipcu 2005 r, a 100-procentowym akcjonariuszem Spółki został Bank Gospodarstwa Krajowego. Program KFK jest zgodny z wytycznymi Komisji Europejskiej dotyczącymi kapitału podwyższonego ryzyka, opracowanymi na podstawie doświadczeń i najlepszych praktyk innych krajów europejskich wdrażających analogiczne programy do KFK.